روش تحقيق در حقوق

منبع: كتاب درآمدي برروش تحقيق در حقوق ،نورمحمد صبري، نشر يزدان ،چاپ 1382

 

 

لغوي : تبيين ،معرفت ، دانش

مفهوم علم :

اصطلاحي :در معاني مختلفت توسط دانشمندان تعريف شده است كه براساس نقش علم

و وظيفه وهدف آن تعاريف متعدد ارائه شده است.

 

لوني يا حضوري ، نظري (رياضيات و فلسفه …)، حافظه اي مرتبط با حافظه

تقسيمات علوم عملي (اخلاق و سياست و اقتصاد) تخيلي مرتبط با تخيل

اكتسابي يا حصولي ، شعري(شعر و خطبه و جدل) عقلي مرتبط با عقل

 

انتزاعي (رياضي و منطق)

نيمه انتزاعي و نيمه عيني (مكاتب فيزيك و شيمي )

عيني (ستاره شناسي يا نجوم و زيست شناسي و حقوق)

و آخرين تقسيم بندي براساس موضوع

علوم انساني

علوم تجربي زيست شناسي – عمران

علوم رياضي و هندسي – رايانه

علم حقوق غالبا در شاخه هاي علوم انساني (عام) - علوم اجتماعي (خاص) قرار دارد.

نظريه

جايگاه نظريه در تحقيق : هدف از تحقيق علمي جبري جز ايجاد وانشاي نظريه و اصولي آن نيست.

مفهوم نظريه : مجموعه اي از تعريف ها يا پيشنهادات درباره تعدادي متغير به هم پيوسته كه بعد منظم و مووني از وقايع و پديده هايي كه در اثر اين همبستگي به وجود مي آيند ارائه مي دهد

1- موضوع آن پيشنهاد درباره تعدادي متغير به هم پيوسته است¬ اگر حسن درس
بخواند در كنكور قبول مي شود.

اركان تعريف 2- بعدي منظم از به هم پيوستگي متغيرها نشان مي دهد.

3- نحوه وقوع پديده ها و وقايع را توضيح مي دهد¬ آب در 100⁰ جوش بگيريد.

 

 

1- بيانگر ماهيت يا رابطه علت و معلولي پديده ها ومتغيرها است.

2- از تركيب يك سري قضايا و قوانين و مفاهيم به هم پيوسته حاصل مي شود.

3- قدرت آينده نگري دارد.

اوصاف نظريه علمي 4- توانايي آزمون سخت و ارزيابي لازم را داشته باشند تا ارزش خود را حفظ كنند.

5- نظريه بايد چهارچوب مناسبي را براي تحقيق ارائه دهد (انتخاب مسئله و پردازش وتدوين و…)

6- نظريه نبايد با ساير نظريه هاي مورد تائيد و شناخته شده تعارض داشته باشد.

 

مفهوم = آنچه پژوهشگر به دنبال آن مي رود- يك بيانيه – پيشنهاد آزمايش واقعي درباره نحوه روابط متغيرها

تعريف علمي : فرضيه عبارت است از حدس يا گمان انديشه مندانه درباره ماهيت،چگونگي وروابط بين پديده ها،اشياء و متغيرها و پژوهشگر را در تشخيص نزديك ترين ومحتمل ترين راه براي كشف مجهول كمك مي نمايد.

1- مفهوم : يك تصور ذهني يا حدسي يا احتمالي كه محقق موقتاً آنرا مي پذيرد.

فرضيه تحقيق

انواع جهت دار: (كارآيي دانشجوي محقق بهتر از دانشجوي غيرمحقق است )

2-اقسام

بدون جهت : (بين كارايي دانشجوي محقق و غيرمحقق تفاوت يا رابطه وجود دارد

فرضيه صفر - وجود هرگونه رابطه را رد مي كند¬ كارآيي دانشجوي محقق و غيرمحقق مساوي است.

 

 

1-فرهنگ وآداب و عرف

2-علم وآگاهي از موضوع

منابع تهيه فرضيات :

3- تجربه شخصي

4- خيال وحدس و گمان

 

فرق فرضيه و نظريه :

1- نظريه مشتمل برقضاياي كلي وعمومي است .

2- فرضيه مبني برموضوع ومسئله تحقيق است .

 

نقشه فرضيه در تحقيق :

1- به يافتن نظم و ترتيب در بين وقايع واستنتاج كمك مي كند.

2- جهت كلي را به پژوهشگر مشخص مي كند.

3- مطالعه منابع جهت دار مي شود.

4- ايجاد حساسيت در مسايل مهم تحقيق .

5- باعث درك بهتر مسئله وكشف ابزار و تغيير اطلاعات مي شود.

 

 

 

1- روشن ومشخص و ساده و قابل فهم

2- تعريف شده

3- جمله خبري (نه انشايي) و در قالب به نظر مي رسد.

4-

اوصاف فرضيه مطلوب:

قدرت تبيين حقايق را داشته باشد.

5- جهت پژوهش را مشخص كند.

6- قابليت آموزش را داشته باشد تا بتوان صحت وستم آنرا از طريق علم كشف كرد.

7- قابليت حذف حقايق غيرمرتبط با موضوع تحقيق را داشته باشد.

8- بيانگر پاسخ مسئله تحقيق باشد.

9- با قوانين مسلم عملي تعارض نداشته باشد.

10- از مفاهيم ارزشي مثل ايده آل است يا بسيار عالي است استفاده نشود.

 

تحقيق

مفهوم : مصدر از باب تفعيل – حقيقت امري را كشف كردن- بازجوي – رسيدگي و حقيقت يابي . فعاليت منظم ومدون با هدف كشف وگسترش علم و حقيقت يا كشف حقيقي مجهول يا مجمل كه به روش خاصي از طريق جستجو به دست مي آيد.

 

خصوصيات يك تحقيق علمي :

1- برخورداري از تشريفات خاصي – ارزيابي مسئله ¬ طرح تحقيق مناسب (تعريف مسئله فرضيه ها – روش گردآوري اطلاعات وتجزيه وتحليل آنها) ¬ تدوين گزارش تحقيق¬ انتشار

2- توسعه قلمرو معرفت ¬ مطلب تازه اي را كشف و ارائه كند يا مطالب قبلي را تجزيه وتحليل و نقد و بررسي كند.

3- وجود واقعيت خارجي ¬ از عالم خارج مساله تحقيق وجود داشته باشد.

 

تعريف تحقيق علمي¬ تلاش منظم و قوام با تشريفات خاص با هدف كشف مجهول به منظور گسترش حوزه معرفت بشر كه در عالم خارج موجوداست.

فلسفه يا مبناي تحقيق علمي : نياز فطري انساني كه ذاتاً جستجوگر است براي پاسخگوي به نيازهاي حياتي خود

هدف از تحقيق علمي : بررسي نظريه ها به منظور ارائه نظريه براي حل مشكل

 

 

1- مفهوم : در اين نوع از تحقيقات به علوم پايه محض (فيزيك – ستاره شناسي) ويژه توجه مي­شود كه كاربرد علمي فوري نداشته و پايه تحقيقات ديگر كاربردي است.

بنيادي : 2- اقسام :(تجربي : داده هاي اوليه با استفاده از روش هاي آزمايش ،مشاهده و
مصاحبه و غيره گردآوري مي شود. نظري: اطلاعات اوليه به روش كتابخانه­اي
انجام مي شود.

3- مشخصات : وقت گير- هزينه بر توسط دانشگاهها و مراكز علمي صورت مي گيرد.

1- مفهوم : براي نيل به هدف خاصي كه مربوط به بهبود كيفيت شرايط
زندگي انسانها در مسايل مختلف اقتصادي و سياسي وحقوق ويژه است.

كاربردي :

2- مشخصات : حصوص نتايج سريعتر – در آموزا- داراي طرفداران زياد-
عمدتاً توسط سازمانهاي دولتي و خصوصي صورت مي گيرد.

توسعه اي : هدف بهبود روش ها و ابزارهاست كه از نوع كاربردي منشعب شده است.

توليدي : در برخي رشته ها.

 

قواعد تحقيق علمي :

1- افزايش و توسعه دانش: جمع آوري اطلاعات از منابع دست آوردن و براي رسيدن به نتايج نو

2- قابليت ارزيابي : امكان آزمايش علمي

3- نظم وترتيب : رعايت سير منطقي مطالب+ مدت زمان مشخص+ هزينه ها و …

4- قابليت تعميم به كل جامعه : نمونه ها طوري طراحي شوند قابليت تعميم به كل مردم را دارا باشند.

5- تخصصي: آگاهي از تمامي جوانب موضوع

6- دقت :در طراحي و برآوردها و تعريف مسئله ومطالب سوابق ، حجم نمونه ،گردآوري اطلاعات و تجزيه و تحليل ها وتعاريف واژه ها ، تنظيم گزارش ، كنترل

7- صبر و تحمل: مداومت و مقاومت و تلاش مستمر – عجله نكردن – شكستن مشكلات

8- جرات- شجاعت در برخورد با مشكلات و اظهار نتايج

9- واقعي بودن –اطلاعات و داده ها بايد واقعي و حقيقي باشند نه انتزاعي و خيالي و احساساتي و نعصبي

10- حذف پيش داوري ذهني – از دخالت دادن تمامي اطلاعات و قضاوتهاي قبلي خود اجتناب كند.

11- مديريت در امور تحقيقات گروهي : در هر امر گروهي و اجتماعي مديريت واحد لازم است.

12- رعايت اصل بي طرفي: دخالت ندادن ارزشها و باورهاي خود

13- اجتهادي عمل كردن – پژوهشگر قدرت توضيح و تشريح و ارائه نظريه خود را داشته باشد يا از رساله خود دفاع كند.

 

مقدمات يا پيش نياز تحقيق